Ο Ρόλος του Ναργιλέ στην Υγεία: Τι Πρέπει να Γνωρίζετε

Ο ναργιλές αποτελεί εδώ και αιώνες έναν κοινωνικό τρόπο κατανάλωσης καπνού και τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοτικότητα μέσα από χώρους εστίασης και τις πολλές αρωματικές γεύσεις που κυκλοφορούν. Επειδή ο καπνός περνά μέσα από νερό πριν εισπνευστεί, υπάρχει η εντύπωση ότι ο ναργιλές αποτελεί μια πιο «ήπια» ή ασφαλέστερη επιλογή σε σχέση με το τσιγάρο. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, όμως, δεν υποστηρίζουν αυτή την αντίληψη.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) επισημαίνει ότι όλες οι μορφές κατανάλωσης καπνού είναι επιβλαβείς και δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης στον καπνό. Στις μορφές αυτές περιλαμβάνεται ρητά και ο ναργιλές. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Πώς λειτουργεί ο ναργιλές;

Στον παραδοσιακό ναργιλέ, ένα μείγμα καπνού – συχνά αρωματισμένο με φρούτα, μέντα ή άλλες γεύσεις – τοποθετείται στην κεφαλή και θερμαίνεται συνήθως με κάρβουνο. Ο καπνός περνά μέσω του σώματος του ναργιλέ στο δοχείο με νερό και στη συνέχεια, μέσω του σωλήνα, φτάνει στον χρήστη.

Ακριβώς εδώ δημιουργείται μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις: το νερό δεν καθιστά τον καπνό ακίνδυνο. Ο WHO αναφέρει ότι ακόμη και αφού περάσει μέσα από το νερό, ο καπνός μπορεί να περιέχει υψηλά επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα, μέταλλα και καρκινογόνες ουσίες. EMRO

Τι περιέχει ο καπνός του ναργιλέ;

Η σύσταση εξαρτάται από το προϊόν, το κάρβουνο και τον τρόπο χρήσης. Ωστόσο, στον καπνό του ναργιλέ έχουν εντοπιστεί ουσίες όπως νικοτίνη, μονοξείδιο του άνθρακα, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες και μέταλλα, μεταξύ άλλων επιβλαβών συστατικών. WHO Extranet

Ένα επιπλέον ζήτημα είναι το κάρβουνο. Δεν υπάρχει μόνο έκθεση στις ουσίες που προέρχονται από το προϊόν καπνού: η πηγή θερμότητας μπορεί επίσης να παράγει μονοξείδιο του άνθρακα και άλλες ουσίες καύσης. CDC

Επομένως, η γεύση ή το ευχάριστο άρωμα δεν αποτελούν ένδειξη ότι ο εισπνεόμενος καπνός είναι ασφαλής.

Ναργιλές ή τσιγάρο: ποιο είναι πιο ασφαλές;

Η απλή σύγκριση «ένας ναργιλές ισοδυναμεί με Χ τσιγάρα» χρειάζεται προσοχή, επειδή η πραγματική έκθεση εξαρτάται από τη διάρκεια, τον αριθμό και το βάθος των εισπνοών, το προϊόν, την ποσότητα καπνού και τα κάρβουνα.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι μια συνεδρία ναργιλέ μπορεί να διαρκέσει πολύ περισσότερο από το κάπνισμα ενός τσιγάρου. Ο CDC αναφέρει ότι σε μία συνεδρία ο χρήστης μπορεί να εκτεθεί σε περίπου 9 φορές περισσότερο μονοξείδιο του άνθρακα και 1,7 φορές περισσότερη νικοτίνη σε σχέση με ένα τσιγάρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συνεδρία έχει ακριβώς αυτές τις αναλογίες, αλλά δείχνει γιατί ο ναργιλές δεν πρέπει να θεωρείται ασφαλής εναλλακτική. CDC

Ναργιλές και αναπνευστικό σύστημα

Οι πνεύμονες έρχονται άμεσα σε επαφή με τον εισπνεόμενο καπνό. Η χρήση ναργιλέ έχει συσχετιστεί με προβλήματα του αναπνευστικού και μειωμένη πνευμονική λειτουργία, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία συνδέουν τη μακροχρόνια χρήση με αναπνευστικές παθήσεις, όπως χρόνια βρογχίτιδα και ΧΑΠ. WHO Extranet

Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν η χρήση είναι συχνή και συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Επιπτώσεις στην καρδιά και το κυκλοφορικό

Η επίδραση δεν περιορίζεται στους πνεύμονες. Η χρήση ναργιλέ μπορεί να αυξήσει προσωρινά τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση, ενώ η χρόνια χρήση έχει συσχετιστεί με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. WHO Extranet

Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς περιορίζει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο. Σε μεγάλη έκθεση μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως πονοκέφαλος, ναυτία, δύσπνοια, θολή όραση ή ακόμη και απώλεια συνείδησης. WHO Extranet

Μπορεί ο ναργιλές να προκαλέσει εξάρτηση;

Ναι, όταν το προϊόν περιέχει καπνό και νικοτίνη. Η νικοτίνη είναι ουσία με ισχυρή εθιστική δράση και η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Οι γλυκές και φρουτώδεις γεύσεις μπορούν να κάνουν τον καπνό να φαίνεται λιγότερο έντονος, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται η νικοτίνη ή οι υπόλοιπες επιβλαβείς ουσίες.

Τι συμβαίνει με τον ναργιλέ χωρίς καπνό ή νικοτίνη;

Η απουσία καπνού ή νικοτίνης αφαιρεί ορισμένους κινδύνους, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η χρήση είναι ακίνδυνη, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται αναμμένα κάρβουνα. Η καύση του κάρβουνου εξακολουθεί να παράγει μονοξείδιο του άνθρακα και άλλες ουσίες που μπορούν να εισπνευστούν. WHO Extranet

Επομένως πρέπει να διαχωρίζονται δύο διαφορετικά ζητήματα: η έκθεση στη νικοτίνη και τον καπνό από τη μία και η έκθεση στα προϊόντα καύσης από την άλλη.

Παθητικό κάπνισμα από ναργιλέ

Οι επιπτώσεις δεν αφορούν αποκλειστικά τον χρήστη. Ο καπνός στον χώρο αποτελεί συνδυασμό καπνού από το προϊόν και εκπομπών από την πηγή θερμότητας. Αυτό σημαίνει ότι και τα άτομα που βρίσκονται κοντά μπορούν να εκτεθούν σε επιβλαβείς ουσίες. CDC

Ο καλός εξαερισμός μπορεί να μειώσει τη συγκέντρωση καπνού στον χώρο, αλλά δεν μετατρέπει το παθητικό κάπνισμα σε ακίνδυνη έκθεση.

Υγιεινή και κοινόχρηστα επιστόμια

Ένα διαφορετικό ζήτημα είναι η υγιεινή. Όταν πολλά άτομα χρησιμοποιούν το ίδιο επιστόμιο ή τον ίδιο σωλήνα, δημιουργείται δυνατότητα μετάδοσης μικροοργανισμών μέσω σάλιου και μολυσμένων επιφανειών. Ο WHO αναφέρει ότι η κοινή χρήση σωλήνων αποτελεί πιθανή οδό μετάδοσης λοιμώξεων. WHO Extranet

Η χρήση ατομικού επιστομίου βελτιώνει την υγιεινή, αλλά φυσικά δεν μειώνει τους κινδύνους που προέρχονται από την εισπνοή καπνού.

Συμπέρασμα

Ο ναργιλές μπορεί να έχει κοινωνικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα, όμως από πλευράς υγείας δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ασφαλής μορφή καπνίσματος. Το νερό δεν απομακρύνει όλες τις επιβλαβείς ουσίες, η χρήση κάρβουνου δημιουργεί πρόσθετη έκθεση σε προϊόντα καύσης και ο καπνός με νικοτίνη μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση.

Η πιο ασφαλής επιλογή για την υγεία παραμένει η αποφυγή εισπνοής καπνού και προϊόντων καύσης. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Συχνές Ερωτήσεις – FAQ

Είναι ο ναργιλές πιο υγιεινός από το τσιγάρο;
Όχι. Οι διεθνείς υγειονομικοί οργανισμοί δεν θεωρούν τον ναργιλέ ασφαλή εναλλακτική του τσιγάρου. CDC

Το νερό καθαρίζει τον καπνό του ναργιλέ;
Δεν τον καθιστά ασφαλή. Ακόμη και μετά τη διέλευση από το νερό, παραμένουν επιβλαβείς ουσίες στον καπνό. EMRO

Ο ναργιλές περιέχει νικοτίνη;
Εφόσον χρησιμοποιείται καπνός που περιέχει νικοτίνη, ναι. Η νικοτίνη είναι εθιστική και μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση.

Είναι ασφαλής ο ναργιλές χωρίς νικοτίνη;
Δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ακίνδυνος όταν χρησιμοποιείται κάρβουνο, καθώς η καύση του παράγει μονοξείδιο του άνθρακα και άλλες επιβλαβείς ουσίες.

Υπάρχει κίνδυνος από το παθητικό κάπνισμα ναργιλέ;
Ναι. Άτομα που βρίσκονται στον ίδιο χώρο μπορούν να εκτεθούν τόσο στον καπνό του προϊόντος όσο και στις εκπομπές του κάρβουνου

Το ατομικό επιστόμιο κάνει τον ναργιλέ ασφαλή;
Όχι. Μπορεί να περιορίσει κινδύνους που σχετίζονται με την κοινή χρήση του επιστομίου, αλλά δεν προστατεύει από τις ουσίες που περιέχονται στον εισπνεόμενο καπνό.